- تعداد نمایش : 48
- تعداد دانلود : 83
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/1947
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .18 .8061
سال : 18
شماره : 12
شماره پی در پی : 118
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 18،
شماره 12،
،
شماره پی در پی 118
بررسی سبکشناسانه مجموعه داستان کوتاه «آدمهای چهارباغ» اثر علی خدایی در لایه زبانی
صفحه
(125
- 144)
هاجر عباسی سورکی ، اصغر شهبازی (نویسنده مسئول)، حجتالله ربیعی
تاریخ دریافت مقاله
: مهر 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: دی 1404
چکیده
زمینه و هدف: زبان به عنوان یک ابزار اصلی، نقش بیبدیلی در انتقال احساسات، فرهنگ و تجربه های انسانی ایفا میکند. به ویژه در ادبیات ، نویسندگان با استفاده از قابلیتهای زبانی ، تلاش کرده اند روایتهایی زنده و واقعگرا خلق کنند. یکی از آثار شاخصی که در این زمینه قابل بررسی است، مجموعه داستان «آدمهای چهارباغ» اثر علی خدایی است. داستانهای این مجموعه به هم پیوسته هستند و با تصویرهایی درخشان و زبانی غنی که دارند جهان آشنای علی خدایی را روایت میکنند و با زبان و نثری کاملاً اصیل، زندگی روزمره مردم منطقه چهارباغ اصفهان را با تمام جزئیات فرهنگی و زبانی آن به تصویر میکشند.
روش مطالعه: روش پژوهش از نظر هدف، بنیادی و از حیث گردآوری داده ها، توصیفی_تحلیلی و ابزار گردآوری آن مطالعه و فیشبرداری است.
یافته ها: این پژوهش نشان میدهد که نویسنده با تسلط بر زبان محلی و بهره گیری دقیق از لهجه و اصطلاحات عامیانه، زبانی زنده و باورپذیر خلق کرده است که ضمن تقویت حس اصالت و نزدیکی فرهنگی، روایت را از قالب خطی سنتی خارج کرده و به دنیایی مدرن و چندلایه نزدیک میسازد. همچنین، استفاده از جملات کوتاه، ریتمی موجز و تأثیرگذار به متن میبخشد که زندگی روزمره و لحظه های گذرا را با صداقتی شاعرانه روایت میکند. در نهایت، جابه جایی ارکان جمله به عنوان ابزاری بلاغی، فضای ذهنی پیچیده شخصیتها را بازتاب داده و ساختار روایت را به نثری موسیقایی و تجربی تبدیل میکند.
نتیجه گیری: نتایج به دست آمده گویای این است که مجموعه داستان«آدمهای چهارباغ»نمونه ای موفق از آثاری است که در آن زبان به عنصر محوری روایت تبدیل شده و نقشی تعیینکننده در شکلدهی به جهان داستانی ایفا میکند. علی خدایی با تلفیق زبان بومی، ساختارهای نحوی نوآورانه و نثری موجز و موسیقایی، توانسته است اثری خلق کند که هم از منظر ادبی ارزش دارد و هم از حیث فرهنگی و اجتماعی قابل تأمل. این مجموعه نشان میدهد که چگونه میتوان با اتکا به ظرفیتهای زبان فارسی و گویشهای محلی، روایتهایی آفرید که در عین سادگی ظاهری، لایه های عمیق معنایی و انسانی را در خود جای داده اند. از این رو، «آدمهای چهارباغ» را میتوان نه تنها یک مجموعه داستان، بلکه تجربه ای زبانی و فرهنگی دانست که جایگاهی مهم در ادبیات معاصر فارسی به خود اختصاص داده است.
کلمات کلیدی
سبک زبانی
, داستان کوتاه
, علی خدایی
, آدمهای چهارباغ
- آورند، سمیه، حمیدی، جعفر، شهبازی، محمدرضا.(1397). سبکشناسی لایه ای رمان «هستی»، نشریه تفسیر و تحلیل متون زبان و ادبیات فارسی، دوره10، شماره 38، صص 123-127.
- ایرانزاده، نعمتالله، سپهوند، طاهره .(1387). بررسی سبکی رمان «سالهای ابری علیاشرف درویشیان»، پژوهشنامه فرهنگ و ادب بهار، شماره 6، صص51-77.
- باقری، بهادر .(1397). «سبک نثر در افسانه های عامیانه مکتوب»، مجله نثرپژوهی پارسی، شماره 43. صص78-112
- بزی، مجتبی، دهمرده، حیدرعلی .(1404). بررسی نقشهای ششگانه زبان در منظومه خسرو و شیرین نظامی برمبنای
- نظریه رومن یاکوبسن، ماهنامه علمی سبکشناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، شماره9، صص1-18.
- پاینده، حسین.(1389). وجودشناسی پسامدرن در داستان «تمام زمستان مرا گرم کن»، متنپژوهی ادبی، دوره14، شماره 44، صص29-42.
- پوردهقان اردکان، رضا، رضاپوران، اصغر، حکیم آذر، محمد.(1399). سبکشناسی آثار طنز ابوالفضل زرویی نصرآبادی، نظم و نثر فارسی.(بهارادب)، دوره13، شماره1، صص 1-18.
- تجلی، مائده، سلیمانی، صدیقه.(1376). سبکشناسی داستان «چراغها را من خاموش میکنم» با رویکرد سبکشناسی انتقادی، متنپژوهی ادبی، دوره24، شماره 86، صص 55-79.
- خدایی، علی (1400). آدمهای چهارباغ. نشر چشمه.
- جعفری کمانگیر، فاطمه .(1396). رویکرد وجودشناسانه در داستان «خاکسپاری، اثر علی خدایی»ششمین همایش ملی ادب پارسی، صص 18-21.
- جهاندار، مژگان، نیکخواه، مظاهر، خسروی، حسین، تحلیل سبکشناسی مسائل اجتماعی زنان و خرافاتسازی علیه زنان در رمان معاصر، ماهنامه علمی سبکشناسی و تحلیلی متون نظم و نثر فارسی، دوره 15، شماره 5، صص 231-248.
- رحیمی، سارا. (۱۳۹۸). بررسی ساختار جملات کوتاه در ادبیات داستانی معاصر ، مجله مطالعات زبان و ادبیات، دوره ۱۵، شماره ۴، صص ۱۰۳-۱۲۵.
- رضویان، حسین .(1393). سبکشناسی زبانی داستانهای کوتاه جلال آل احمد، سمنان، مجله مطالعات زبانی و بلاغی، دوره5، شماره9، صص 131-146.
- زرینی، علی، طاهری، حمید.(1401). سبکشناسی لایه نحوی در داستان «سمک عیار»، متنپژوهی ادبی، دوره ، 26شماره 91، صص 289-313.
- علیزاده، فرحناز.(1389). نقد لایه های پنهان در آوار روزمرگیها، نگاهی به آثار علی خدایی، مجله آزما، شماره72، صص41-45.
- فرهنگی، سهیلا. (1386). «نگاهی انتقادی به طبقه بندی سبکهای نثر فارسی»، ادب پژوهی، ش3 صص 142-127
- گروسی، کیومرث .(1392). « رابطه کارکردهای زبانی با تیپهای شخصیتی داستانهای سیدمحمدعلی جمال زاده»، مجله ادبیات پارسی معاصر، دوره3، شماره1، صص55-76
- مالمیر، تیمور، سلطانشاهی، فاطمه.(1379). نقد و تحلیل پیوند شگرد و درونمایه؛ در مجموعه داستان «تمام زمستان مرا گرم کن» نشریۀ ادب فارسی، دوره 8، شماره 2، تهران، صص 199-218.
- مرادی، حسین.(1392). سبک محمود دولتآبادی در رمان سلوک، نشریه متون ادبیات فارسی، دوره5، شماره15
- موسوی، فاطمه. (۱۳۹۵). زبان محاوره ای و نقش آن در داستاننویسی معاصر، فصلنامه زبان و ادبیات فارسی، شماره ۲۳، صفحات ۵۷-۸۰.
- نصر اصفهانی، محمدرضا .(1390). سبکشناسی داستانهای کوتاه ابوالقاسم پاینده، فصلنامه متون ادبی، تهران، دوره 3، شماره1، صص 93-112.
- نصراصفهانی، محمدرضا، شمعی، میلاد .(1398). سبکشناسی رمان «جای خالی سلوچ» اثر محمود دولت آبادی نشریه پژوهشهای ادبیات فارسی، شماره 13، صص 185-204
- نیکخواه، نفیسه .(5011). بررسی سبکشناسانه مثنوی «عقاب» خانلری از منظر ویژگیهای زبانی، ادبی و فکری. فصلنامهزبان و ادب فارسی، سنندج، شماره21، صص23- 52.
- ناصری، احمد. (۱۳۹۶). کاربرد جابه جایی ارکان جمله در نثر داستانی، مجله پژوهشهای زبان و ادبیات فارسی، شماره ۳۰، صفحات ۴۵-۶۲.